LAXEIRO "JOSÉ OTERO ABELEDO" [Don Ramiro, Lalín, Pontevedra 1908 - Vigo 1996]

El seudónimo con que siempre firmó sus obras José Otero Abeledo ha hecho que su verdadero nombre quede relegado a la intimidad, puesto que ese gentilicio lo ha internacionalizado el artista. Cuenta Laxeiro que los primeros estímulos los recibió de una maestra de su ámbito rural infantil, que siempre recuerda con emoción. Casi autodidacta, apenas recibió clases de dibujo en la Escuela de Artes y Oficios de Vigo. Emigró a Cuba, con sus padres, y allí trabajó en tareas artesanales que iban acercándole al arte, desde el grabado a la vidriería. Vive en Galicia una existencia bohemia y alegre, y su presencia en cafés y tabernas de Vigo es constante hasta los años cincuenta, en que de nuevo se marcha a América, para residir bastantes años en Buenos Aires, donde realiza una amplísima obra. Regresa de nuevo a España y trabaja en Madrid y en Vigo, donde ha transcurrido la mayor parte de su dilatada existencia. Poco amigo de certámenes, apenas posee otros galardones que la Medalla de la Bienal de Pontevedra. Cuenta con museo propio, sala monográfica en el de Castrelos de Vigo y amplia representación en todos los de Galicia, así como en numerosas colecciones privadas de España y América. Laxeiro es imaginativo, fantástico, irónico y hasta mordaz. El folklorismo esperpéntico de su infancia rural lo ha sublimizado mil veces en su pintura, que podría dividirse en tres claras etapas: la inicial, apegada a esos mundos de ensoñación, de barroquismo exultante, siempre en paleta sobria de tierras y ocres; la segunda, probablemente la más intensa y personal, donde el negro y el carmín se enseñorean de las telas, en escenas igualmente barroquizadas, pero más sobrias, alternando lo folklórico y lo religioso, desde una visión personalísima, vagamente relacionable con Rembrandt, probablemente su artista más admirado, en las que la ferocidad y la ternura maridan, hasta iniciar lo esperpéntico, dicho sea como incondicional elogio. La tercera etapa le acerca a modos postcubistas, de clara raiz picassiana, en la que esquematiza su fácil y a veces prodigioso dibujo, a base de figuras silueteadas, con línea de caprichoso grafismo quebrado y colores planos e intensos, siempre con el negro como dominante. Laxeiro es ya, por derecho propio, uno de los artistas importantes de la pintura gallega contemporánea, de aprecio generalizado hasta casi la mitificación. Caixavigo tiene de este pintor una representación excepcional, puesto que el lote procede de una colección particular cuyo antiguo propietario, amigo íntimo y protector del artista, no sólo pudo escoger lo mejor de Laxeiro, sino que el propio pintor, entrañable para la amistad, le entregó lo más sobresaliente de su amplia producción a lo largo de bastantes años. Una muestra antológica exigente de Laxeiro no podría prescindir de algunos cuadros de la colección Caixavigo, aunque esté muy bien representado en los museos de Galicia.

BIBLIOGRAFIA

-Pablos, Francisco: Plástica gallega. Vigo, Caixavigo, 1981. -Pablos, Francisco: Laxeiro. A Coruña, Edit. Atlántico, 1981. -Pablos, Francisco: Colección Adriano Marques de Magallanes. Vigo, Excmo. Ayuntamiento,1992. -Ruibal, José: Laxeiro. Pontevedra, 1951. -Castro, X. A.: Antológica de la Bienal de Pontevedra. Diputación Provincial, 1985. -Gaya Nuño, J. A.: La pintura española del siglo XX. Madrid, Ibérico Europea de Edic., 1970. -Gran Enciclopedia Gallega. -Campoy, A. M.: Diccionario Crítico del arte español contemporáneo. Madrid, Ibérico Europea de Edic., 1973.

LAXEIRO "JOSÉ OTERO ABELEDO" [Don Ramiro, Lalín, Pontevedra 1908 - Vigo 1996]

O pseudónimo co que sempre asinou as súas obras José Otero Abeledo fixo que o seu verdadeiro nome quede relegado á intimidade, posto que o artista internacionalizou ese xentilicio. Conta Laxeiro que os primeiros estímulos os recibiu dunha mestra do seu ámbito rural infantil, que sempre lembra con emoción. Case autodidacta, a penas foi ás clases de debuxo na Escola de Artes e oficios de Vigo. Emigrou a Cuba, con seus pais, e alí traballou en tarefas artesanais que o ían achegando á arte, dende o gravado á vidrería. Vive en Galicia unha existencia bohemia e alegre, e a súa presencia en cafés e tabernas de Vigo é constante ata os anos cincuenta, en que marcha de novo a América, para residir bastantes anos en Bos Aires, onde realiza unha amplísima obra. Regresa de novo a España e traballa en Madrid e mais en Vigo, onde transcorreu a meirande parte da súa dilatada existencia. Pouco amigo de certames, a penas posúe outros galardóns cá medalla da Bienal de Pontevedra. Conta con museo propio, sala monográfica no de Castrelos de Vigo e unha ampla representación en tódolos de Galicia, así como en numerosas coleccións privadas de España e América. Laxeiro é imaxinativo, fantástico, irónico e ata mordaz. O folclorismo esperpéntico da súa nenez rural sublimouno mil veces na súa pintura, que se podería dividir en tres etapas claras: a inicial, apegada a eses mundos de fantasía, de barroquismo exultante, sempre cunha paleta sobria de terras e ocres; a segunda, probablemente a máis intensa e persoal, onde o negro e o carmín se enseñorean das teas, en escenas igualmente barroquizadas pero máis sobrias alternando o folclórico e o relixioso, desde unha visión personalísima, vagamente relacionable con Rembrandt, probablemente o seu artista máis admirado, nas que a ferocidade e a tenrura se xuntan ata inicia-lo esperpéntico, dito sexa como incondicional eloxio. A terceira etapa achégao a modos poscubistas, de clara raíz picassiana, na que esquematiza o seu doado e ás veces prodixioso debuxo, a base de figuras silueteadas, cunha liña de caprichoso grafismo fendido e cores planas e intensas, sempre co negro como dominante. Laxeiro é xa, por propio dereito, un dos artistas importantes da pintura galega contemporánea, cun aprecio xeneralizado ata case a mitificación. Caixavigo ten deste pintor unha representación excepcional, posto que o lote procede dunha colección particular da que o seu antigo propietario, amigo íntimo e protector do artista, non só puido escolle-lo mellor de Laxeiro, senón que o propio pintor, entrañable para a amizade, lle entregou o máis sobresaínte da súa ampla producción ó longo de bastantes anos. Unha mostra antolóxica esixente de Laxeiro non poderá prescindir dalgúns cadros da colección Caixavigo, aínda que estea moi ben representado nos museos de Galicia.

BIBLIOGRAFIA

-Pablos, Francisco: Plástica gallega. Vigo, Caixavigo, 1981. -Pablos, Francisco: Laxeiro. A Coruña, Edit. Atlántico, 1981. -Pablos, Francisco: Colección Adriano Marques de Magallanes. Vigo, Concello, 1992. -Ruibal, José: Laxeiro. Pontevedra, 1951. -Castro, X. A.: Antolóxica da Bienal de Pontevedra. Diputación Provincial, 1985. -Gaya Nuño, J. A.: La pintura española del siglo XX. Madrid, Ibérico Europea de Edic., 1970. -Gran Enciclopedia Gallega. -Campoy, A. M.: Diccionario Crítico del arte español contemporáneo. Madrid, Ibérico Europea de Edic., 1973.

JOSÉ OTERO ABELEDO - Músicos, 1955. Óleo/Tela, 156x207 cm (INV:406)

Comentarios

La composición tiene el impacto de un mural, sin perspectiva ni lejanía natural, con solo una estrecha faja de cielo en la parte superior de la tela. Las figuras se adaptan al marco impuesto por un diseño geométrico sencillo, de clara inspiración escultórica, cuya única profundidad la marca el modelado de las formas, conseguido por los efectos de luz y el color. Los músicos, distribuidos a derecha e izquierda de una niña que, con enorme fuerza plástica, levanta los brazos para bailar, constituyen un estudio de gestos y expresiones. No se puede intentar descifrar la iconografía de Laxeiro, con contemplar su pintura basta. Encontramos alusiones a Zeus con sus rayos extermninadores, a Ceres, protectora de las buenas cosechas, y dominándolos todo La Montaña. Gama de amarillos, rosas, blancos, marrones y negros.

Exposiciones

"Laxeiro", Antológica, homenaje, del 25 abril al 23 de junio 1996, en C.G.A.C, Santiago.

"Laxeiro". Centro Cultural Conde Duque de Madrid. Del 5 de diciembre de 1996 al 16 de enero de 1997.

"Laxeiro. 1930/1980". Sala de Exposiciones del Aula de Cultura Caixanova en Ourense. Ourense. Del 24 de enero al 24 de febrero de 2002. Sala de Exposiciones Caixanova. A Estrada. Pontevedra. Do 28 de febreiro ao 31 de marzo de 2002. Casa do Escudo. Verín. Ourense. Del 4 de abril al 5 de mayo del 2002. Do 4 de abril ao 5 de maio de 2002. Palacio de la Música. Ponteareas.Pontevedra.  Del 9 de mayo al 3 de junio de 2002. Do 9 de maio ao 3 de xuño de 2002. Museo Provincial de Lugo. Lugo. Del 6 al 30 de junio de 2002. Do 6 ao 30 de xuño de 2002. Sala de Exposicions do Auditorio Municipal Carmen Estevez. Villalba. Lugo. Del 4 de julio al 18 de agosto de 2002. Do 4 de xulio ao 18 de agosto de 2002. Sala Municipal de Exposicions San Francisco. Viveiro. Lugo. Del 22 de agosto al 22 de septiembre de 2002. Do 22 de agosto ao 22 de setembro de 2002. Sala de Exposicións Antón Rivas Briones. Vilagarcía de Arousa. Pontevedra. Del 27 de septiembre al 27 de octubre de 2002. Do 27 de setembro ao 27 de outubro de 2002. Sala de Exposicións do Teatro Coliseo Noela. Noia. A Coruña. Del 31 de octubre al 24 de noviembre de 2002.  Do 31 de outubro ao 24 de novembro de 2002. Museo Manuel Torres. Marín. Pontevedra. Del 28 de noviembre al 25 de diciembre del 2002. Do 28 de novembro ao 25 de decembro do 2002. Sala de Exposicións "Xosé Rey Lago". Culleredo. A Coruña. Del 2 de enero al 2 de febrero de 2003. Do 2 de xaneiro ao 2 de febreiro de 2003.

"Laxeiro e amigos na Colección Caixanova". Museo Ramón María Aller de Lalín, del 8 de febrero al 9 de marzo de 2008.

"Laxeiro, la lógica de lo irracional. Imágenes para un siglo convulso" Fundación Pedro Barrié de la Maza. A Coruña. Del 27 marzo al 1 junio 2008.

Reproducciones

JOSÉ OTERO ABELEDO - Músicos, 1955. Óleo/Tela, 156x207 cm (INV:406)

Comentarios

A composición ten o impacto dun mural, sen perspectiva nin lonxanía natural, só cunha faixa estreita de ceo na parte superior da tea. As figuras adáptanse ó marco, imposto por un deseño xeométrico sinxelo, de clara inspiración escultórica, onde a única profundidade a marca o modelado das formas, acadado polos efectos da luz e a cor. Os músicos, distribuídos á dereita e á esquerda dunha nena que, cunha enorme forza plástica, ergue os brazos para bailar, constitúen un estudio de xestos e expresións. Non se pode tentar descifra-la iconografía de Laxeiro, abonda con contempla-la súa pintura. Atopamos alusións a Zeus cos seus raios exterminadores, a Ceres, protectora das boas colleitas e dominándoo todo a Montaña. Emprega unha gamma de amarelos, rosas, brancos, marróns e negros.

Exposicións

"Laxeiro", Antolóxica. Homenaxe, do 25 de abril o 23 de xuño 1996 en C.G.A.C Santiago.

"Laxeiro (1908-1996)". Centro Cultural Conde Duque de Madrid. Do 5 de decembro de 1996 ao 16 de xaneiro de 1997.

"Laxeiro. 1930/1980".  Sala de Exposiciones del Aula de Cultura Caixanova en Ourense. Do 24 de xaneiro ao 24 de febreiro de 2002. Sala de Exposicións Caixanova. A Estrada. Pontevedra. Do 28 de febreiro ao 31 de marzo de 2002.Casa do Escudo. Verín. Ourense. Do 4 de abril ao 5 de maio de 2002. Palacio de la Música. Ponteareas.Pontevedra. Do 9 de maio ao 3 de xuño de 2002. Museo Provincial de Lugo. Lugo. Do 6 ao 30 de xuño de 2002. Sala de Exposicions do Auditorio Municipal Carmen Estevez. Villalba. Lugo. Do 4 de xulio ao 18 de agosto de 2002. Sala Municipal de Exposicions San Francisco. Viveiro. Lugo. Do 22 de agosto ao 22 de setembro de 2002. Sala de Exposicións Antón Rivas Briones. Vilagarcía de Arousa. Pontevedra. Do 27 de setembro ao 27 de outubro de 2002. Sala de Exposicións do Teatro Coliseo Noela. Noia. A Coruña.  Do 31 de outubro ao 24 de novembro de 2002. Museo Manuel Torres. Marín. Pontevedra. Do 28 de novembro ao 25 de decembro do 2002. Sala de Exposicións "Xosé Rey Lago". Culleredo. A Coruña. Do 2 de xaneiro ao 2 de febreiro de 2003. 

"Laxeiro e amigos na Colección Caixanova". Museo Ramón María Aller de Lalín, do 8 de febreiro ao 9 de marzo de 2008.

"Laxeiro, la lógica de lo irracional. Imágenes para un siglo convulso" Fundación Pedro Barrié de la Maza. A Coruña. Do 27 marzo ao 1 xuño 2008.

Reproduccións